| De geschiedenis van de radio in België: deel 9: De evolutie in Hasselt. |
| Radio Noordzee - Hit FM (103,00 MHz - 105,00 MHz - 106,00 MHz - 106,10 MHz) |
|
Radio Noordzee is de pionier in Limburg die in augustus 1979 startte met lokale uitzendingen. Er werd eerst uitgezonden op zondagmiddag vanuit Tessenderlo. Een klein jaartje later werd toch geopteerd om uit te zenden van op een vaste locatie. Begin maart 1980 is Noordzee voor het eerst te beluisteren in Hasselt vanuit het Hotel Pax op de Grote Markt met een zendvermogen van 12 Watt. Op 23 maart 1980 echter werd de zendinstallatie in beslag genomen. Er werd ook geprobeerd om de uitzendingen te laten gebeuren vanuit de woning van Robin Banks ergens in Kuringen maar ook daar werd de apparatuur in beslag genomen.
Radio Noordzee trok toen de natuur in met een bestelwagen waarin zender en bandopnemer waren gemonteerd. De Ford Transit was een afgeschreven exemplaar van Paul Debats (Paulus, de antennekabouter). De antennemast was opplooibaar en kon snel worden opgezet en afgebroken. Iedere zondag zond men een vier uur durend programma uit in de bossen van Hoeselt, Diepenbeek, Vliermaal, enz... Er werd uitgezonden op 103,60 MHz. Onder andere Robin Banks bracht een verzoekprogramma. Luisteraars konden hun verzoekje sturen naar postbus 103 te Tongeren. Ook een hitparade was van in het begin in de programmatie opgenomen. De uitzendingen begonnen meestal met "Catch us if you can" van "Dave Clark Five". Gedurende de uitzendingen stonden vier medewerkers op uitkijk om te zien of de ordediensten zich zouden aanmelden. Verdachte bewegingen werden met walkie-talkies gemeld aan de medewerkers in de bestelwagen. Elke week werd een andere locatie gekozen om de mogelijke opsporing van de rijkswacht iets moeilijker te maken. Gedurende die tijd werd er gebruik gemaakt van een zender van 40 Watt (met eindbuis QQE06/40) die werd gevoed met een generator. Op zondag 10 augustus 1980 omstreeks 17:55 kon de rijkswacht en de RTT de zendlocatie achterhalen. Nabij Ten Bos te Spouwen werd de volledige installatie plus bestelwagen in beslag genomen. Eigenlijk was dit een spijtig voorval want om 17:30 werden de vier, die op de uitkijk stonden, gevraagd om hun plaats te verlaten om mee een verjaardag te vieren door middel van een bak bier. 20 jaar later werd Paul gecontacteerd door de gerechtelijke diensten uit Tongeren. Hij mocht zijn bestelwagen terug komen afhalen. Gedurende die 20 jaar hoorde hij nooit iets van het gerecht.
Er werden in het geniep twee studio's gebouwd, wat alleen de echte intimi wisten. Eén studio diende om de radio-uitzendingen te verzorgen. De andere was bedoeld om meegenomen te worden indien het station ongewenst bezoek zou krijgen. In dit lokaal werden enkele oude, afgeschreven bandopnemers gemonteerd. Op de deur werd een bordje "Studio Radio Noordzee" geplaatst. Groot voordeel is dat de TT-wijk een beveiligd gebouw was dat werd afgesloten in het weekend. De conciërge werkte zelfs aardig mee. Hij was een echte fan. Er werd toen alleen in het weekend uitgezonden en dan was de toren gesloten. Bij elke inval moest de rijkswacht dus langs de portier. Voor ze boven waren, had de vrouw van de portier allang gebeld naar de studio en was alles wat niet te heet of te zwaar was al verhuisd. Eén keer kwam de rijkswacht op bezoek om het materiaal op te vorderen. Toen de ordediensten het aftands materiaal zagen achter de deur van "Studio Radio Noordzee", vroegen ze of dit het gebruikte materiaal was. De Noordzee-medewerkers meldden dat alle programma's op band werden opgenomen en hier werden afgespeeld. De rijkswacht liet het materiaal onaangeroerd want ze hadden geen zin om die oude brol mee te nemen. Net zoals all andere vrij omroepen waren inkomsten belangrijk om te overleven. De nodige middelen werden gehaald uit fuiven, drive-inshows met discobars en ledenwerving. Het 5-jarig bestaan werd in de Grenslandhallen gevierd. Er werden 2.000 bezoekers verwacht, het werden er 8.000.
Noordzee wou persé in Hasselt blijven omdat er hoop was in een legalisatie en omdat de hoofdplaats van Limburg nu eenmaal ideaal was. Er werd toen uitgezonden met een vermogen van 100 Watt uitgang zender met vier dipolen op de frequentie 103,00 MHz. Omdat de antennes op het dak waren gemonteerd van de hoogste toren was de radio te beluisteren over de ganse provincie en ver daarbuiten. Later, bij de legalisatie werd de frequentie 106,10 MHz (met een omweg langs de 105,00 MHz en de 106,00 MHz) toegekend met een zendvermogen van 12 Watt om een zendbereik te beperken tot een goede 8 kilometer. Radio Noordzee richtte VZW Victoria op met als voorzitter wijlen Harry Van Hoof. De organisatie zat reeds vrij logisch in elkaar. Er was een team radiomakers, een promoteam en een team technici. Het promoteam organiseerde de drive in shows en andere activiteiten die geld in het laadje moest brengen. De drive in shows werden vooral georganiseerd in het Ontmoetingscentrum te Kermt. Met de opbrengsten werd vooral de huur van de kantoren bekostigd. Ook lidkaarten werden aan de man gebracht. Na drie weken telde men reeds 500 leden die elk hiervoor een briefje van 100BEF (2,50 €) er voor over hadden.
In het begin werd er enkel in het weekend radio gemaakt. Op zaterdag werden programma's verzorgd tussen 10:00 en 18:00. Op zondag stond de zender iets langer aan namelijk tussen 9:00 en 19:00. Robin Banks was toen programmadirecteur en voorkwam mogelijke overlappingen in de programma's van de collega's. Hieronder vind je het toenmalig zendschema terug.
Trapsgewijs werd de zendtijd uitgebreid. Eerst werd het weekend aangevuld met vrijdag en later kwam daar ook de woensdag bij. Bij de uitbreiding werd niet overhaast te werk gegaan omdat men niet wou onderdoen aan het kwalitatief niveau.
In 1983 werd Radio Noordzee benaderd door Leo Delcroix, de media-man van Concentra. Concentra is uitgever van onder andere de welbekende krant Het Belang Van Limburg. Leo Delcroix stelde voor om te radio te steunen in ruil voor een publiciteitscontract en politieke lobbying in de erkenning. Het bood Radio Noordzee nogal hardhandig een voorstel aan: mét Noordzee of zonder. "Denk er maar over na": zei hij. Dat was blufpoker natuurlijk. Toch werd voor deze optie gekozen omdat toen het nieuws de ronde deed dat er slechts 17 Limburgse radio's zouden worden erkend. De Hasseltse omroep besliste te opteren voor het voorstel, echter met behoud van autonomie over de radio. Enkel de reclame zou worden verzorgd door Concentra. Er werd een nieuwe VZW opgericht met drie leden van Noordzee namelijk Hugo Coomans, Harry Van Hoof en Robert Collin. Verder waren 3 leden van Concentra lid en in het bestuur zat ook 1 neutraal lid. Dit neutraal lid was de personeelsdirecteur van Philips te Hasselt, die dat echt goed deed volgens Hugo Coomans. De afgevaardigd beheerder (niet in de raad van beheer dus) werd Johan van Overbeke. Johan Van Overbeke was de zaakvoerder van het pas opgerichte reclamebureau COBRA (Concentra Broadcasting Agency). Na de ondertekening van de statuten bleek dat de Algemene Vergadering plots slechts uit drie Concentra-leden bestond, dus niet langer uit alle actieve leden van de VZW. Daardoor was het oorspronkelijk bestuur van Radio Noordzee uiteindelijk dan toch de macht kwijt. Er was in het begin veel interne discussie. Kort daarop hebben de Noordzee-leden en enkele belangrijke medewerkers hun pijlen gericht op Radio Centraal.
Januari 2000 - Hugo Van Vlaenderen in de toenmalige studio gelegen aan de Kempische Steenweg.
|
||||||||||||||||||||||||
| FM Limburg |
|
Halverwege februari 2003 werd vastgesteld dat FM Limburg een tweede mast heeft laten monteren tegen de zijkant richting noord. De zelfdragende mast telde toen nog twee dipolen in plaats van vier, wat niet zo ideaal zou kunnen zijn omdat er mogelijk een schaduweffect ontstond in de zuidelijke richting. Het bleef tevens de vraag wat er met de mast ging gebeuren op het moment dat de hoogste toren, zoals aangekondigd, zou "onthoofd" worden. Het zou dan niet alleen een praktisch probleem vormen om die opnieuw te verplaatsen, het zendvermogen zou dan ook niet meer overeenstemmen met de nieuwe hoogte.
Met dank aan Hugo Coomans voor de foto's en de gedetailleerde commentaar. Het concept Hit FM werd terug uit de kast gehaald toen de hoogvermogen frequentie 104,70 MHz werd behaald tijdens de erkenningronde in 2003. Twee jaar later was HIT FM failliet. De naam wordt nu gebruikt door Mark Van Kapellen. Een aantal stations, die in het begin van 20ste eeuw het signaal van Cool FM doorstuurden, zijn nu gekoppeld aan de naam Hit FM.
|
| Radio Centraal (100,30 MHz - 104,10 MHz - 102,60 MHz) |
|
Het vernieuwde Radio Centraal is voor het eerst in de lucht gegaan op 8 december 1984. Die dag heeft de radio-omroep uitzendingen verzorgd tot 18:00. De reacties die het station kreeg van het luisterpubliek waren enorm.
Radio Noordzee kon geen begrip vertonen voor deze stunt en daagde Radio Centraal voor de rechter op grond van het toebrengen van storingen aan hun zendsignaal omdat beide antennes te kort bij elkaar stonden opgesteld. Het was een eigenaardig proces. Een toen illegaal station verwijt de illegaliteit van een ander illegaal station en eiste rechten op waarop het eerste station geen rechten had. Pas in hoger beroep kreeg Centraal gelijk van de rechter. In het voorjaar van 1995 heeft Noordzee nogmaals geprobeerd een andere indringer te verdrijven van de Twee Torenwijk.
Radio Centraal
verhuisde naar een dakappartement op de hoek van Diesterstraat en richtte
zich vooral op een publiek boven de 25 jaar. Overdag werd vooral aandacht
besteed aan licht klassiek, jazz en retromuziek.
Tijdens de eindejaarfeesten organiseerde Radio Centraal ieder jaar het Muziekalfabet. In de ochtend werd gestart met platen te draaien van artiesten waarvan de naam begon met de letter A. Bij zonsondergang was het de bedoeling om te eindigen met de Z. De dag daarna begon men terug opnieuw. De uitzendingen gingen door in speelgoedwinkel Broeckx, gelegen op het eind van de Koning Albertstraat. Radio Centraal was ook het eerste station dat elk uur aankondigde met een "juiste tijd-jingle". Naast de studio was er een houten rekje met twaalf cassettes. Uit een houten rek werd "de juiste tijd"-cassette genomen die op een precies aantal seconden voor het uur werd gestart. Kwestie om de laatste biep stipt te laten weerklinken om de sponsor te benadrukken.
In 1991 werd het decreet van kracht dat iedere lokale radio een unieke naam moest hebben. Omdat Radio Centraal al langer actief was in Antwerpen werd besloten om door te gaan met RCL, de afkorting van Radio Centraal Limburg.
Ook vermeldenswaard is dat het programma FUNKTASTIC door Frank De Baan 20 jaar hoorbaar was in de Hasseltse ether. Het programma was voor het eerst te beluisteren op Hasselt FM. Daarna was Funktastic te horen op RCL. Iedere zaterdagavond kon de luisteraar genieten van de nieuwste funk, de recentste soul en exclusieve UK- en US-imports. Funktastic is opgenomen in de rubriek "Ons radiomuseum". Een rubriek die moet worden bezocht om fragmenten te beluisteren.
Met dank aan Stefan T'Jolyn. |
| Hasselt FM (105,40 MHz - 104,50 MHz - 104,40 MHz) |
|
In het huis-aan-huis blad Koerier werd met Noël Slangen een interview afgelegd. Lees hieronder zijn toenmalige mening over radio in Hasselt.
In april 1987 ging het bergaf met Hasselt FM. Er was voor enkele honderdduizend franken aan schulden gemaakt en de "VZW was te koop". Concentra nam toen de frequentie 104,40 MHz over. Toch nog een paar radiostemmen
opsommen die Hasselt FM hebben gekenmerkt: Frank De Baan, Rudi
Reners, Patty de Hei, Yves Roucourt, Rico d'Aquino, Alain Graulus, André
Convents, Dirk Boesmans, Marc Houben, Alex Stockman... De laatstgenoemde
was sinds 1991 filmrecensent in Humo en is nu freelance filmmaker.
De film Verboden te Zuchten uit 2000 staat op zijn naam.
Bekijk enkele merkwaardige
flyers en affiches: Met dank aan Dirk Boesmans die in 2006 het radioprogramma G-Spot verzorgde op Radio Formule 1 (104,50 MHz, later 105,00 MHz - Heusden-Zolder).
|
| Radio Randstad (101,60 MHz) |
|
Wie meer kan vertellen over Radio Randstad (Hasselt) mag zich hier melden.
|
| Radio Stad FM (104,40 MHz - 103,40 MHz) |
|
Stad FM had een matig succes en een handvol luisteraars. Toen Concentra zich terugtrok en André Hemeryck eveneens de stationmanager werd, waren er geruchten om de frequentie te verkopen aan de keten Nostalgie. Zover is het nooit gekomen. Pas begin 1999 werd de frequentie gebruikt om de programma's van Topradio over te brengen. De frequentie van Randstad werd drie maanden lang gebruikt om de luisteraars door te verwijzen naar Stad FM. Dit werd gedaan door een bandje dat continu de boodschap "...we zitten nu op 104.4...." vermeldde. Vervolgens bleef het een vol jaar stil op de 101.6. Later werd er twee weken lang geëxperimenteerd met Klassiek FM op 103,40 MHz). Waarschijnlijk had Concentra een vaag idee om met hun drie frequenties een BRT1-BRT2-BRT3 - analogie op te bouwen, maar zover is het nooit gekomen.
|
| Radio Benelux - Beringen (102,80 MHz - 103,60 MHz - 106,40 MHz) |
|
Paal-Beringen ligt op een tiental kilometer verwijderd van Hasselt. Het was de uitvalsbasis van Radio Benelux dat tegelijkertijd met Radio Noordzee de eerste uitzendingen verzorgde begin jaren 80 achteraan de FM-band. Vandaar dat Radio Benelux toe mag treden in het stukje Hasseltse radiogeschiedenis. Op paasdag 6 april 1980 startte Radio Benelux met de eerste officiële uitzending. De maanden ervoor werd door de buurjongens Jos Kenens en Johan Vanhees geëxperimenteerd met een eigen gebouwde radiozender. Jos en Johan waren geïnteresseerd in CB en techniek. Experimenteren met radio-uitzendingen op de FM-band was dus een logisch gevolg. Als eerste DJ werd Walter Jacobs alias Tom Vandermeer aangesproken. Gewapend met een cassettespeler, een primitieve zender en een vishengel als antenne werden op de Klitsberg te Paal de eerste liedjes de ether ingestuurd. Radio Benelux was meteen een groot succes. Na het avontuur op de Klitsberg werd gezocht naar een ware studio. Eerst in het tuinhuisje bij Peter Vandebergh in de Kapelstraat, later in het kolenkot van Frans Kenens, de pa van Jos.Op de eerste verjaardag van de radio werd een feest georganiseerd. Dit werd in Het Klaverblad te Lummen. De zaal was uitverkocht. “Het succes was onvergetelijk”, herinnert Peter Vandebergh zich. “Ons verzoekplatenprogramma Postbus 30 bijvoorbeeld was een schot in de roos. Onze postbus in Beringen puilde dagelijks uit van de gele briefkaarten met verzoekjes, steunbetuigingen en liefdesverklaringen”, lacht Peter.
Radio Benelux groeide al snel uit tot een
volwaardig station met een volledige dagprogrammatie. Van in het begin
werd de lat hoog gelegd bij de vrije radio. Er werd er gestreefd naar
kwaliteit. De Paalse radio speelde ook een pioniersrol met een aantal
spraakmakende programma’s. "Het roze uurtje", een programma voor en
door holebi’s was een primeur in België. Ook bracht Radio Benelux
programma’s voor migranten gericht op de Italiaanse, Spaanse, Turkse en
Poolse gemeenschap.
Het kolenkot werd uiteindelijk te klein. Met
gesponsorde materialen werd de garage van Frans Kenens ingepalmd en
omgebouwd tot een echte radiostudio. Verschillende DJ’s en presenatoren
werden aangetrokken om programma's te maken. Vele jongens en meisjes
hebben de eerste mediastappen gezet bij Radio Benelux. Het lijstje is
lang. Zo presenteerde Annemie Peeters eerst op Radio Benelux vooraleer
ze één van de coryfeeën werd van Radio 1. Haar broer Marnix is
uitgegroeid tot een gerenommeerd journalist en werkt voor het Laatste
Nieuws. Gert Gommé werd door zijn sportverslaggeving op Radio Benelux
opgemerkt door de VRT en werkte lange tijd voor Radio 1. Later vertrok
Gert naar TV Limburg en om dit moment is hij vooral gekend als
tennisverslaggever bij Sporza. Hans Put was ook één van de medewerkers
van het eerste uur en werkte mee aan het milieu- en natuurprogramma. Hij
werkte freelance voor Concentra, Havana en Kanaal Z. Op
dit moment (februari 2010) is hij verantwoordelijk voor het economisch
programma Limburgatwork bij TV Limburg en verzorgt de redactie reizen
voor Jet Magazine. Luc Moons begon zijn carrière bij concurrent Radio
Actief uit Koersel maar kwam uiteindelijk bij Radio Benelux
terecht. Hij werkte voor Concentra, RTL Nederland en is nu
videojournalist en eindredacteur bij TV Limburg. Luc verwoordt het zo: “Radio
Benelux was voor mij zonder meer het opstapje naar mijn huidige job.
Hard gewerkt, met veel bezieling en vol overgave, bijna dag en nacht
maar nooit met tegenzin. Ik heb er zoveel uren gepresenteerd en
geïnterviewd. Ik heb er het vak geleerd en zonder Benelux werkte
ik nu niet voor TV Limburg. Ik ben Radio Benelux dankbaar voor de
kansen, de vriendschappen, de lol die we mochten beleven. En jong en
onbezonnen als we waren moet ik ook Achiel Vanhees bedanken voor het
geduld met die jonge welpen.”
Toen de vrije radio's werden gelegaliseerd werd Benelux een officiële lokale radio. Dat had zijn gevolgen. Het zendbereik werd beperkt tot een goede 8km. Amper genoeg om de agglomeratie Beringen volledig te dekken. Storingen van Waalse, Duitse of andere lokale zenders bezorgden Radio Benelux kopzorgen maar taai als ze waren, bleven zij vechten voor hun station. Ook in de jaren 80 was Radio Benelux ontzettend populair. Roadshows, bals, allerlei evenementen en een volwaardige programmering zorgden voor een solide basis. Radio Benelux was betrokken bij alle grote evenementen in de regio. Spraakmakende debatprogramma’s bleven de aandacht trekken. Zo presenteerde Mike Morris vele jaren lang het praatprogramma Galgestraat 8. Ook Gert Gommé en Luc Moons zetten Radio Benelux op de journalistieke kaart met Galgestraat 8. Zo haalde het KS-Debat (KS = Kempense Steenkoolmijnen) in 1987 het nationaal nieuws. Een grote verkiezingsshow in 1988 in OC De Buiting lokte zowel kijkers als luisteraars. De sportredactie van Radio Benelux groeide uit tot een goot team van enthousiaste medewerkers. Eén van de gekende namen was Gilbert Vanutte, nu nog altijd een eminentie op het gebied van rally- en autosport en werkzaam bij Sporza Radio en Rallyworld.
De officiële CIM luistercijfers waren toen goed. In 1985 was Radio Benelux één van de grootste lokale stations in België. De grote uitgevers en reclamemakers lieten toen hun oog laten vallen op de lokale radio’s die een heleboel reclamegeld binnenhaalden. Zo werd binnen de groep Concentra COBRA opgericht om de reclamebelangen van verschillende Limburgse lokale radio’s te behartigen. COBRA zorgde ook voor een volwaardig radionieuws. Radio Benelux blies tien kaarsjes uit met een groot concert van Clouseau in de sporthal van Beverlo. In die periode schafte de radio zich vier opvallende bedrijfswagens en een promobus aan. Radio Benelux was toen u op zijn hoogtepunt maar stond ook op een keerpunt. Ondertussen werd de concurrentie nog aangescherpt. Radio Donna zag het levenslicht en was een doorn in het oog voor de meeste lokale radio’s. In de jaren negentig kregen de lokale radio’s het steeds moeilijker. Medewerkers werden weggetrokken door commerciële tv-stations zoals VTM en VT4. Ook bij de regionale Tv-stations kon men goede krachten wel gebruiken. Zo waren de pioniers van TV Limburg hoofdzakelijk afkomstig van lokale radio’s. Cris Jansen stond mee aan de wieg van TV Limburg als journalist. Chantal Torbeyns was er een tijdje nieuwsanker. Later volgden Gert Gommé, Luc Moons, Carine Helsen en Hans Put.
Vele lokale radio’s hielden het in die periode voor bekeken en sloten aan bij een netwerk. In die woelige periode wist Radio Benelux zich echter overeind te houden. COBRA hield op te bestaan en voor de reclamewerving moest voortaan zelf gezorgd worden. Het grote succes van de eerste tien jaar was voorbij. De naam en faam van Radio Benelux echter was groot genoeg om steeds nieuwe en bekwame mensen aan te trekken. Dikwijls kwamen zij van andere lokale radio’s die gestopt waren of die zich aansloten bij ketens. Radio Benelux bleef de luisteraar boeien en bleef in de kijker door evenementen en happenings te organiseren met een rondtrekkende show en een mobiele studio.
Ondanks de financiële moeilijkheden, hoge SABAM kosten en nieuwe belastingen zoals de billijke vergoeding bleef Radio Benelux ook in de 21st eeuw overeind dankzij de inzet van een groep enthousiaste groep vrijwilligers. Ondertussen waait er bij de omroep een nieuwe wind dankzij een aantal jonge medewerkers gesteund door een aantal oude rotten. De tweede generatie treedt nu in de voetsporen van hun vaders. Martijn is de zoon van Johan Reymen en heeft de radiomicrobe geërfd. “Benelux is voor mij de plek om ervaring op te doen in de media, niet alleen op vlak van radio maken, maar alles wat er bijkomt, vooral dan op technisch vlak. Radio Benelux is een hobby maar het stelt me in staat om toch wel op de hoogte te blijven van wat er zich afspeelt in de muziekwereld”, getuigt Martijn.
Zo is Radio Benelux nu prominent aanwezig bij het Moulin Rock Festival in Tessenderlo en bij Putrock in Paal. Ook het succes van de wekelijkse Durangosessies doet het hart van iedere radiomaker sneller kloppen. Iedere dinsdagavond presenteert Durango twee live-bands in de studio. Opnieuw is Radio Benelux een pionier om jong talent een kans te geven. En met dit jeugdig enthousiasme kan Radio Benelux met een gerust hart uitkijken naar de volgende dertig jaar.
Met dank aan Hans Put, oud-Beneluxer.
|