(De geschiedenis van de radio in België - deel 11: het geluid uit Gent.
Radio Aktief


Radio Aktief afbeelding In Gent was er tijdens de studentenstrijd een radiozender in de lucht. Gedurende het academiejaar 1977-1978 werd Radio Aktief gecreëerd om de strijd aan te gaan tegen de aangekondigde verhoging van het inschrijvingsgeld tot 10.000 BEF (250 €). (Aktief: volgens de progressieve schrijfwijze.)
De traditionele media had alleen oog voor de bloedige veldslagen. De initiatiefnemers voelden aan dat het ganse eisenpakket, dat meer bevatte dan de 10.000-maatregel, op een systematische wijze werd geweerd uit kranten, radio en televisie. Daarom werd Radio Aktief in het leven geroepen om te fungeren als belangrijk wapen in de strijd van de studenten voor een democratisch onderwijs. Radio Aktief was toen te beluisteren tijdens de avond vanaf 22:30 gedurende 30 minuten of langer op 103,50 MHz. Reeds na enkele uitzendingen kon de RTT de zender lokaliseren. De radio verhuisde naar het Studentenhuis in de Sint-Pieter-Nieuwstraat. Op 29 maart 1979 viel de overheid binnen in het studentenrestaurant De Brug om de zender in beslag te nemen. Omdat de apparatuur vrij mobiel was opgesteld, mislukte deze inbeslagname-aktie. Dhr. Hoste, de toenmalige rector, beschouwde dit optreden als een escalatie die zonder zijn medeweten was gebeurd. Door zijn openlijk protest had Radio Aktief een relatief veilig onderkomen in de gebouwen van de Rijksuniversiteit. De zender werd even af gezet tijdens de blok- en vakantieperiode.
Radio Aktief fragment 1Begin oktober 1979 werden de uitzendingen hervat. Enkel nog op maandag- en donderdagavond gedurende een anderhalf uur werden programma's gemaakt. Desondanks er ook wat muziek werd uitgezonden bleven de reportages en magazines centraal. Radio Aktief hield op met bestaan in april 1980 omdat de medewerkers sceptisch stond tegenover de plannen om de lokale radio te legaliseren. Zij waren er van overtuigd dat de wetgever het medium in handen van de politiek en de commercie zou gooien (en gelijk hadden ze)
De zender opereerde iets later ook onder de naam Radio Pand tegen de gedwongen ontruiming van het Pand in het Gentse Patershol. De rechtstreekse opvolger van Radio Aktief was Radio Toestel In de volgende paragraaf leest u meer over Radio Toestel. Affiches, pamfletten, persartikelen en opnames uit die tijd worden bewaard in het Studentenarchief van de RUG, Sint-Pietersnieuwstraat 25, 9000 Gent. Bekijk het volledige pamflet van februari 1979 en oktober 1979. Met dank aan Dirk Pille voor de pamfletten.
Misschien bent u nog in bezit van opnames van de toenmalige programma's van Radio Aktief? Neem dan contact op met VrijeRadio.be per e-mail.

Radio Aktief fragment 2

 

Radio Toestel

In 1 april 1980 gaf Radio Aktief de fakkel over aan Radio Toestel. Zij maakten gretig gebruik van het zendmateriaal en begonnen radioprogramma's te maken op 100,00 MHz.

Tommie Thienpont was de initiatiefnemer samen Patrick Cohen en Bob Driege. De technische aspecten waren in handen van Jacob D'Hollander. De uitzendingen gebeurden enerzijds vanuit het appartement van Freddy en Danny gelegen aan De Groene Vallei en heel even de sterrenwacht van de Rijksuniversiteit Gent. De connectie met de RUG was er en was ook een link met Radio Aktief. Het accent bij Radio Toestel was meer gericht om een grote diversiteit aan muziek te brengen.
In de meeste gevallen werden de programma's thuis opgenomen op en C60 cassette. Tijdens de uitzending moesten medewerkers wel bij de cassettespeler blijven om die op tijd om te draaien. (nvdr: C120 bestonden nog niet en auto-reverse cassettespelers evenmin)

Tommie was samen met Free Sturtewagen nieuwslezer en presentator van het programma Jongens en Wetenschap.

Net zoals Radio Scorpio uit Leuven werd kritische-progressieve radio gemaakt dat hoofdzakelijk door de Gentse studenten werd beluisterd. Radio Toestel haalde de inkomsten om te overleven met de befaamde Toestelfuiven met het Toestel Sound System.

Eén van de hoogtepunten op Radio Toestel was in juli 1980 toen de volledige veertien dagen van de Gentse Feesten op de voet werden gevolgd. De radio bracht verslag uit over de activiteiten, deelde de programmawijzigingen mee, raamde rechtstreeks het aantal toeschouwers, gaf de plaatselijke weersomstandigheden door en liet tussen dit alles vooral feestvierders en bezoekers aan het woord. De regionale uren van BRT2 Omroep Oost-Vlaanderen verdwenen tijdens die periode volledig in de mist.

Ook cultuurprogramma's met een grote C waren te horen op Radio Toestel. Dichter Jean-Paul Den Haerynck en Luc van Peteghem brachten tussen 1984 en 1988 een literatuurprogramma.

Bij de erkenning kreeg Radio Toestel een volledige frequentie toegewezen. De toenmalige voorzitter Jacob d'Hollander was daar in het begin niet zo gelukkig mee want dat betekende dat er 24 op 24 uur radio moest worden gemaakt. Daarvoor waren er enkel programma's van 11:00 tot 0:00.

Radio Toestel is door de zware financiële druk ter ziele gegaan.

Anekdote: De zender moest om veiligheidsredenen vaak van locatie veranderen en heeft indertijd ook even in restaurant De Brug gestaan in de St.-Pietersnieuwstraat. De B.O.B. (Bijzondere Opsporingsbrigade) was ons echter op het spoor en er werden foto's genomen van al wie binnen en buiten ging. Dat was nogal een opdracht gezien het grote aantal studenten dat daar dagelijks over de vloer kwam. Nu werd ik op een dag gesommeerd om naar het bureau van de B.O.B. te komen om meer uitleg te geven want mijn bordeaux-rood R4-ke stond meerdere keren op de foto. Daar werd ik ondervraagd door Adjudant Brock (ik zal hem nooit vergeten...) die maar niet snapte dat er een wezenlijk verschil was tussen Radio Toestel en Radio Aktief. Die ondervraging duurde vrij lang en beide zenders werden uitgebreid besproken, wat de verwarring alleen nog maar groter maakte. Tot op een gegeven moment de telefoon ging en de man opnam met : "Hallo met Radio Toe...euh, met Adjudant Brock!"

Bent u oud-medewerker van Radio Toestel en herinnert u zich nog bepaalde details die interessant zijn om te publiceren. Laat het weten!

Radio Atlantis

In de deelgemeente Ledeberg werd begin 1980 Radio Atlantis opgericht waar amusement centraal stond. Vanuit de Langestraat 205 werd uitgezonden op 101,00 MHz. De programmatie bestond uit een groot deel uit meezingers en smartlappen. In het al dan niet plat Gents werden telefonische groetjes de ether ingestuurd.
Radio Atlantis kende ook verschillende inbeslagnames. Na de zevende inbeslagname heeft Atlantis een protestautokaravaan georganiseerd.

 

Radio Marina

Radio MarinaRadio Marina startte ongeveer gelijktijdig met Radio Atlantis en had ook een gelijkaardige programmatie. Radio Marina heeft de erkenningronde niet gehaald.

 

Radio Malinda - Radio GO

Radio MalindaIn de zomer van 1981 werd Radio Malinda opgericht in de omgeving van het Sint-Pietersstation. Om een kans te maken op een legalisatie namen de medewerkers contact op met Jacky De Waele, beter bekend als Zaki. Zaki was toen reeds in loondienst bij de krantengroep VUM en zorgde voor de samenwerking. De vzw Radio Gent werd opgericht en de naam van de radio-omroep werd veranderd in Radio GO wat staat voor Gentse Omroep. De radio werd ingericht in het café dat Zaki en zijn echtgenoot toen uitbaatten.
Radio GO bestond eerst uit een verzameling van allerlei uiteenlopende programma's. Halverwege 1984 werd de VUM-radionieuwsdienst een feit. Eind 1985 bereikte Zaki hetgene wat hij wilde. Lokale informatie gebeurde toen op een georganiseerde manier en de muzikale programma's werden professioneel gepresenteerd.

 

Radio 2000 - Ledeberg
Radio 2000 begon in december 1980. De studio was gelegen in de Lededries 6 te Ledeberg en was gesticht door Pierre Smeesters. Hij is vooral bekend als de organisator van enkele betogingen voor vrije radio in Gent.
Begin jaren 90 werd een tweede start genomen onder da naam Radio Airway. Eind jaren 90 veranderd de naam naar Studio Ekz. Er werd toen uitgezonden op 105.70 Mhz. 

 

Radio Plus

In oktober 1982 kwam Radio Plus er bij op de FM-band. Volgens de allereerste voorzitter Bart Van Den Driessche was er dringend behoefte aan een station dat correct Nederlands taalgebruik zou hanteren. Op andere radio's was dialect en Hollands schering en inslag. Omdat de nodige ervaring ontbrak bij de medewerkers, werd beroep gedaan op de medewerking van Radio Seven. Tijdens die periode was het radiostation te ontvangen over praktisch gans Oost Vlaanderen. Radio Plus verbrak direct de relatie met Radio Seven toen het duidelijk werd dat de bedoeling was om een netwerk te starten. Radio Plus besefte dat dit zeker nadelig zou zijn om de erkenningronde te halen.

Radio Plus verhuisde toen naar de Peperstraat 2 in hartje Gent. Het radiostation werkte samen met Christelijke organisaties. Zo hadden de Christelijke mutualiteiten hun eigen programma. Elke vrijdag- en zondagochtend verzorgden zij het programma Ziekenzorg dat zelfs werd uitgezonden werd op het interne radionet van enkele Gentse hospitalen.

Halverwege de jaren negentig ging het financieel niet meer zo goed met Radio Plus en werd de frequentie overgenomen door de beheerders van SIS Gent. Radio Plus werd dan een dance-zender.

 

Radio Free

Radio Free - sticker 1985-1989Pas in juli 1984 was er in Gent een degelijk popstation te vinden op het laatste deel van de FM-band. Gedurende drie maanden werd er nonstop gedraaid. Vanaf 6 oktober 1984 is men gestart met gepresenteerde programma's. Het was het bedrijfje die de Antwerpse Radio Annick beheerde dat zorgde voor de logistieke steun.
Sinds van bij het begin werd er gewerkt met een format in plaats van radioprogramma's. Tijdens de week werd er geopteerd om een adult contemporary format te brengen. De programmatie tijdens het weekend zag er anders uit. Toen werd er radio gemaakt met een direktere betrokkenheid van de luisteraar. Zo was er op zondagvoormiddag een niet zo eenvoudig spelprogramma gebracht door de zanger Danny Sinclair. Robbie De Jong organiseerde een radio-zoektocht waarbij de luisteraar op zoek moest gaan naar een in Gent verborgen schat. Deze originele spelformules kenden toen een ongelooflijk succes. In het voorjaar 1985 heeft een onderzoeksbureau vastgesteld dat Radio Free de drukst beluisterde vrije radio was. Radio Free was reeds vanaf toen winstgevend. De studio's waren gevestigd aan de Afrikalaan te Gent.

Bericht: Het Laatste Nieuws - 5 februari 1986

Radio Free: vrije zender met kwaliteitslabel

Terwijl men op het stuk van de commerciële televisie maar....

In 1989 werden de aandelen overgelaten aan Luc De Coster.

 

Radio Superstar

Radio Superstar Gerard Valkhof had eerst een radioprogramma bij Radio Atlantis. Na een interview met de krachtpatser John Massis werd besloten om samen een eigen radiostation op te starten. Het motief voor het opstarten van een radiostation was dat volgens hen in Gent geen enkele radio te beluisteren was die kwaliteit bracht. John Massis had reeds enkele gemeld via de BRT dat het volk meer recht zou moeten hebben op vrije meningsuiting. Via een café ergens in West Vlaanderen kon het tweetal voor 50.000 BEF twee platendraaiers, een cassettedeck, een mengpaneeltje en een 5 Watt-zender op de kop tikken. Het beginkapitaal werd door John Massis voorgeschoteld, die ook financieel verantwoordelijk was in de beginperiode. De allereerste testuitzending was op 10 oktober 1980. Men vertelde toen dat Uw Gentse Vrije Radio vanuit Brussel uitzond. Om het de speurders van de toenmalige RTT nog wat meer te misleiden werd een postbusadres te Ruislede opgegeven.

Na enkele test te hebben gedaan op frequenties zoals 100,00 MHz en 101,00 MHz werd vanaf 1981 definitief gekozen om het signaal te verspreiden via 102,30 MHz. Radio Superstar bleef uitzenden op deze frequentie tot de legalisatie op het einde van de jaren tachtig. Daarna werd de frequentie 107,70 MHz gecoördineerd.

Vanaf eind oktober 1980 schakelde men over op een wekelijks programma van vijf uur op woensdag. De eerste medewerkers waren meestal vrienden en familieleden. De zendantenne was op het balkon van een appartementsgebouw gemonteerd. Daardoor was Radio Superstar toen enkel in het zuidelijk gedeelte van Gent te ontvangen.

Radio Superstar kende ook heel wat moeilijke periodes. Reeds in 1980 nam de toenmalige RTT de 5 Watt zender in beslag. In december 1982 werd de 100 Watt Pascal-zender even verzegeld omdat de luchtvaartband stoorde maar enkele dagen later werd de zender terug vrijgegeven.
Om een zendvergunning te bekomen werd in januari 1983 gevraagd om een dossier van apparatuur en medewerkers op te stellen. Dit bleek echter een valstrik te zijn want alle medewerkers kregen toen een PV Pro-Justicia en werden veroordeeld tot een geldboete en zes maanden voorwaardelijk wegens etherpiraterij.
Tijdens de januaristorm begin jaren negentig brak de dertig meter hoge zendmast af. Alleen de antennekabel hield de afgeknapte mast vast over de rand van het 50 meter hoge appartementsgebouw. Het bestuur koos toen voor een stormbestendige opstelling en verhuisde de zender en antenne naar een appartementsgebouw aan de Watersportbaan. Deze opstelling wordt nu nog altijd gebruikt. De link tussen zender en de studio wordt verwezenlijkt door een gehuurde audio-telefoonlijn.

Ondertussen werd het uitzendschema uitgebreid naar een dagprogrammatie van 8:00 tot 20:00. De toenmalige medewerkers waren toen Erwin De Gooyer, Bobby James, Frans Van Damme, Frans Babbelaar, Lily Castel, Koen Crucke, Jan Geysen, Jan Theys en vele anderen. Later kwamen er ook nog enkele vrouwelijke stemmen bij die later zelfs de meerderheid haalden. Radio Superstar mag zeker de naam dragen van de enige Vlaamse vrije radio dat op een moment meer vrouwelijke medewerkers telde dan mannelijke medewerkers.

John Massis voor zijn woningIn 1982 meldde stichter John Massis om een TV-station te beginnen. De pers werd aangeschreven en Radio Superstar werd toen prompt omgevormd tot Radio Televisie Superstar (RTS). Televisie-uitzendingen zijn er echter nooit geweest en het leek meer een "Massis-stunt" te zijn om zijn radiostation en zichzelf in het nieuws te brengen. Toch bleef het station nog een tijdje onder RTS uitzenden. Eind 1982 wordt besloten om terug als Radio Superstar uit te zenden en de frequentie 102,30 Mhz. werd toen gedeeld met Radio One. Alzo werden de (onderhouds-)kosten van zender, antenne en studio's gedrukt. Radio Superstar verzorgde de uitzendingen van 7:00 tot 19:00uur. Radio One nam de resterende 12 uur over.

Eind jaren tachtig tekenden beide radiostations een contract met de Franse keten S.I.S. (Station Indépendante Sattélite). Na het faillissement van de keten besloten One en Superstar hun eigen weg in te slaan. Er volgde toen gedurende vijf jaar een moeilijke periode voor Radio Superstar omdat ongeveer de helft van de medewerkers en vertegenwoordigers aansloten bij Radio One dat de naam Radio S.I.S bleef gebruiken. Deze zender richtte bekeerde zich toen tot dance-music.

De inkomsten van Radio Superstar waren in het begin afkomstig van lidkaarten en Drive-In Shows. Er was wel toen altijd wel een groothandel te vinden die in ruil voor het vernoemen van zijn naam op de radio financiële steun gaf. Jaarlijks werd er een groot fanbal georganiseerd met een groot eetfestijn en optredens van bekende artiesten in Hotel De Lourdes. Er werden ook activiteiten georganiseerd zoals autozoektochten, wandeltochten, fietstochten, playback- en soundmix-wedstrijden, sportevenementen, enz.... Ook werden allerhande acties georganiseerd zoals Mensen Helpen Mensen. Dit was een geldinzamelactie voor mensen uit de regio die het financieel moeilijk hadden. Deze actie heeft met groot succes zes maal plaats gevonden.

Het Radio Superstar-avondfeest was ook een stunt op zichzelf.

Op de dag van vandaag is Radio Superstar Gent 107,70 FM nog steeds een begrip in de radiowereld. Het radiostation draait nog steeds op eigen krachten en is dus onafhankelijk van derden of ketenvorming. De programma's worden in de ether gebracht met eigen financiële middelen. Radio Superstar geëvolueerd van een familieradio naar een nieuwsradio waar de muziek wordt afgewisseld met nieuws, weer en sport.

Met dank aan Johan Van Vlaanderen & Erwin De Smeytere. Lees meer details over Radio Superstar en John Massis op de site van Radio Superstar.

 

Radio Roeland

Radio Roeland was de enigste Gentse zender die bij de legalisatie van 1982 nog niet uitzond. De vereniging werd al gesticht eind 1981 maar kwam voor de eerste keer in de ether in mei 1984. Radio Roland zond uit vanuit de bovenste verdieping van de zetel van de Europabank. Deze bankinstelling financierde ook het programmablad Roeland Klept dat in 1983 werd uitgegeven.

>> de kustradio's uit Oostende